محمد حسن خان اعتماد السلطنه
606
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
كرمانشاه با وى مساعد بودند چون حاجى ميرزا آقاسى معزول شد بر او شوريدند ولى محبعلى خان از كرمانشاه فرار كرده بود ، به اين معنى كه در مرض موت محمد شاه حاجى - ميرزا آقاسى چاپارى به تعجيل نزد او فرستاد و او را به فرار تشويق كرد . او نيز به بهانهاى از طهران بيرون آمده با سوارهاى مورد اطمينان خود به طرف خمسه رفت و در آنجا به اردوى شاه تازه ملحق شد و چون از وضع حاجى ميرزا آقاسى مطلع شد خواست فرار كند كه گرفتار و محبوس شد . ولى ظاهرا چيزى نگذشت كه مورد عفو واقع شد ( تاريخ نو ، ص 330 ) . در سال 1267 به منصب ميرپنجگى نايل شد ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 207 ) و در سال 1272 درگذشت . ( حقايق الاخبار ، چاپ 2 ص 160 ) حسام الملك ، حسين خان قراگوزلو ( ص 58 - ص 35 چاپ اول ) پسر على خان نصرت الملك و زبيده خانم دختر بيست و هفتم فتحعلى شاه قاجار كه در 1287 ملقب به حسام الملك شد و از 1301 تا 1305 به نيابت از ظل السلطان در كرمانشاه حكومت مىكرد و تا صفر 1307 نيز حكومت او بر آنجا مستقلا ادامه يافت و در روز جمعه 29 صفر 1307 فوت شد و لقب و حكومتش را به پسرش دادند . ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 765 ) حسام الملك داماد ميرزا نبى خان امير ديوان بود و اين گويا زناشويى دوم او بوده است . چه زن اول او خواهرزن شيخعلى ناظم العلماء بود كه در اواسط ماه رمضان 1298 فوت شده بود ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 109 ) و دختر ميرزا نبى خان عصر دوشنبه 18 رجب 1302 بر سر زائيدن مرده است . ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 403 ) مادر حسام الملك از عارفات و مريد حاجى ميرزا علينقى همدانى بوده است و شرح حال او در كتاب تاريخ عضدى آمده است ( چاپ 2 ص 14 و 15 ) . محمد ولى خان بيگلربيگى ( ص 59 - ص 35 چاپ اول ) پسر حاجى رضا خان و پسر محمد ولى خان پسر قره خان قاجار دولو كه در 1275 كه حشمت الدوله حاكم خراسان شد او نيز به سردارى آن ايالت منصوب گشت ( حقايق - الاخبار خورموجى ، ص 249 - منتظم ناصرى ، ج 3 ص 260 ) و قلعهء تازهساز سرخس و ساخلوى آن زير نظر وى قرار گرفت . ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 263 ) در اردوكشى مقرون به شكست 1276 شركت نداشت و از بين راه به مشهد بازگشت ، زيرا فرماندهى ادارهء آن قشون بسيار مفتضحانه بود . در 1281 به حكومت استراباد ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 288 ) منصوب شد و آن نواحى را نظمى داد . در خواجه نفس قلعهء نظامى ساخت و مستحفظ در آن گماشت و